ƏSAS SƏHİFƏ
XƏBƏRLƏR
ÜMUMİ MƏLUMAT
QARABAĞ
KƏLBƏCƏR
AĞDABAN HAQQINDA
AĞDABAN FACİƏSİ
TARİX
ERMƏNİ TERRORU
DƏDƏ ŞƏMŞİR
- Bayatılar
- Qoşmalar
- Gəraylılar
- AZƏRBAYCANIN
ŞƏHİDLƏR
MƏQALƏLƏR
KİTABLAR
SƏNƏDLƏR
HADİSƏLƏR
FOTO ARXİV

 

Bu sayt Milli-Mədəni İnkişafa Dəstək İctimai birliyinin dəstəyi ilə yaradılmışdır.

 


“ZƏRLİ TAC KAMALLI BAŞA YARAŞIR”


 

 


Möcüzələr diyarı Kəlbəcərdə dünyaya göz açmış görkəmli el sənətkarı Aşıq Şəmşir ulu dağlarımızın çiçək ətrini, büllur bulaqlarımızın saflıgını, hikkəli çaylarımızın təmizliyini, bir sözlə, bəndinə-bərəsinə qarış-qarış bələd olduğu kövrək torpaqlarımızın əvəzsiz şirinliyini yaşarı misralara çevirməklə, özündən sonrakı nəslə ədəbi irs qoyub getmişdir.
Aşıq Şəmşirin ilk ustadı atası Aşıq Qurban və Aşıq Ələsgər olmuşdur. Göyçə aşıq mühitinin bir qolu olan Kəlbəcər aşıq sənətkarlıgının inkişafı məhz Dədə Şəmşirin adı ilə bağlıdır.
Xalq şairi Səməd Vurgun Kəlbəcər daglarında bu iste’dadlı el sənətkarı ilə tanışlığını sənət aləmində “nadir tapıntı” hesab etmişdir.
İllər keçdikcə Aşıq Şəmşir sazından qopan havalar və havacatlara qoşulan qoşqular məmləkətimizi oba-oba, oymaq-oymaq dolaşaraq, xalq arasında dərin rəğbət, böyük məhəbbət qazanmışdır.
Yaxın tariximizin quruculuğu olan 70-ci illər tərəqqisini öz gözləri ilə görüb, ilhama gələn ustad sənətkarın xalqımızın böyük oğlu Heydər Əliyevə həsr etdiyi şe’rlər, bu gün – üstündən illər keçdikdən sonra, maraqlı və təzə-tər göründüyü kimi, zamanla da həmahəng səslənir:

Möhürlə yazılıb xalqın qəlbinə,
Silinməz tarixdən adı Heydərin.
Qəhrəman ellərdən alıb dərsini,
Belə böyük var ustadı Heydərin..

Heydər Əliyev şəxsiyyətinin böyüklüyünü, bütövlüyünü şair fəhmi ilə dərk edən Dədə Şəmşirin tərənnüm şe’rlərini oxuduqca ustadın səmimi və təbii deyimlərinə valeh olursan. Həmşə elin dərdi ilə ağlayıb, sevinci ilə gülən ulu ozanın qarlı zirvələrdən qanadlanan ilham qartalı doğma Azərbaycanımızda gedən vüs’ətli inkişafı və Heydər Əliyev həqiqətlərini, təbii ki, görməli idi:

Çiçəklənib Azərbaycan,
Bu illərdə, bu illərdə.
Al bəzənib cümlə-cahan,
Bu illərdə, bu illərdə.

Ustad sənətkar bu şe’rləri yazdıgı illərdə Azərbaycan Sovetlər Birliyinin “vahid ailə” üzvlərindən biri idi. Təbii ilhama, fitri istedada malik bir el sənətkarı kimi Aşıq Şəmşir Odlar yurdu Azərbaycanın tərəqqi və yüksəlişinə saz tutub, söz qoşurdu.Bu uğur və ya zəfər “binasının isə bir me’marı” vardı. Heydər Əliyev. Aşıq məhz onun aglını, kamalını vəsf edirdi:

Azərbaycanımızın igid ogluna,
Qızıl ulduz qoşa-qoşa yaraşır.
Alqış kamalına, alqış ağlına,
Zərli tac kamallı başa yaraşır.

Dədə Şəmşirin Heydər Əliyevə həsr etdiyi serlərdən parçalar:

HEYDƏRİN

Möhürlə yazılıb xalqın qəlbinə,
Silinməz tarixdən adı Heydərin.
Qəhrəman ellərdən alıb dərsini,
Belə böyük var ustadı Heydərin.

Sədarət daşını bu yerdən atıb,
Nurla məhəbbəti bir-birə qatıb.
Ötüb beş milyonu,altıya çatıb,
Oğlu-qızı—öz övladı Heydərin.

Edir naxələfin ömrünü təbah,
Gülür xalqın üzü,daha çəkmir ah.
Qaranlıq gecəni eyləyib sabah,
Şəmşir,bizə var imdadı Heydərin.

YARAŞIR

Azərbaycanımın igid ogluna,
Qızıl ulduz qoşa-qoşa yaraşır.
Alqış kamalına,alqış aglına,
Zərli tac kamallı başa yaraşır.

Şəmşirəm,bu ada oldum minnətdar,
Vətəni hünərlə edirgülüzar.
Azərbaycanımızın 60 yaşı var,
Oglu çatsın qoy 100 yaşa,yaraşır.

TORPAĞIN DADI

Ömrün uzun olsun,igid Heydərim,
Şöhrətin tarixin varagındadı.
Cənnətə dönübdü şoranlı çöllər,
Qüdrətin Vətənin çıragındadı.

Şəmşir,sevin,gülşən olub mənzərən,
Ad qazanır pambıq yığan, çay dərən.
Me’yar var-əyrini, düzü göstərən,
Hər kəsin qiyməti qabqğındadı.

“AXTARIB ŞƏMŞİRİ SORMAQ İSTƏSƏN...” sızılda, ah çəkər yaralı dağlar

Bu gün murdar erməni tapdağı altında inildəyən dağlarımızdakı ocağı, odu sönmüş müqəddəs yurdlarımız, bizlərdən haray diləyir, imdad gözləyir. Belə ocaqlardan biri də sazı, sözü, dədəliyi ilə yaddaşlara həkk olan Dədə Şəmşirin külü göyə sovrulan yurd-yuvasıdır.
1992-ci il aprel ayının 8-də Dədə Şəmşirin ata ocağı olan Ağdaban - Ağdərə quduzlaşan erməni quldurları tərəfindən darmadağın ediləndə, ağdabanlı körpələr əli-qolu bağlı qul kimi əsir aparılanda ağdabanlıların fəryadı ikicə addımlıqdan o yana çatmadı. Təkcə onu deyək ki, Ağdabanın kişi qeyrətli qadınları (6 qadın) o vaxt silahsız-filansız 8 erməni yaraqlısını tərk silah edib kəndini qoruyur, Kəlbəcərin qala qapısı olan Ağdabana “ bir quş belə səkmirdi”.
İndi xatırlanan o illərdən xeyli keçib. İndi biz də dədəsiz Ağdabandan aralıyıq. Dağlar bu gün Şəmşirsiz, Şəmişirin sazı isə ondan ötrü burnunun ucu göynəyənlərə həsrətdir. Müqəddəs dağ obrazı yaradıcılığının ana xəttini təşkil edən Dədə Şəmişirin dünyaya göz açdığı vaxtdan bir əsr keçir. Amma yamanca səssiz-səmirsiz qarşılayırıq bu yubileyi. Bu da Şəmişir dədənin ruhuna və şəmişirseevənlərə bir dərd olub.
Dədə Şəmişir müqəddəs bir ocaqda dünyaya göz açmışdı. Atası aşıq Qurban Miskin Abdal nəslinin dövrümüzdə yazıb-yaradan nümayəndələrindən biri kimi tanınmış el aşığı idi. Dədə Qorquddan Dədə Ələsgərə kimi sazı və sözü ilə mükəmməl bir aşıq məktəbi yaratmış bu ulu sənətkarın ocağında, şübhəsiz, Şəmişir kimi söz sərrafı böyüməli idi.
Yaradıcılığında dağların əzəməti, vüqarı başlıca mövzüya çevirilmiş Dədə Şəmişir aşıq şe’rinin bütün formalarından istifadə etmişdir. Aşıq şe’rinin forma rəngarəngliyi, çoxşaxəliliyi Şəmşir yaradıçılığında özünü bir daha büruzə vermişdir.
Ölməz sənətkarımız Səməd Vurğunla Dədə Şəmşirin yaxın dostluğu da məhz aşığın iste’dad və qabilyyətinin o zamankı tanınmış sənət adamlarının diqqətində olduğunu göstərirdi.
Səmədlə Şəmşir dostluğu hər iki azman sənətkarın saza, sözə bağlılığından qidalanmışdı. Xalq yaradıcılığına dərindən bələd olan və bunu poeziyasında sübut edən Dədə Şəmşirlə Səməd Vurğun Dəlidağda, Ceyran bulağında, Turşsudakı görüşlərinin el arasında dastana çevrilməsi bir daha göstərirdi ki, bu ilham çeşməsindən bəhrələnən sənətkarların dostluğu bir sim üstə köklənibdir. Bəli, S.Vurğunla Dədə Şəmşirin Kəlbəcərlə, İstisu ilə bağlı xatirələri indi bizə dünənimizdən qalan ən şirin xatirələrdir...
Şəmşir Dədə Kəlbəcərin Səmədli günlərində bəxtəvər idi. Dünyanın tanıdığı və adını hörmətlə çəkdiyi bir şəxsiyyətlə dostluq edirdi. Bunun özü göstərirdi ki, Dədə hər əlinə saz alıb məclisləri rövqləndirən aşıqlardan deyil. Səməd Vurğun hər sənətkara belə böyük qiymət verməmişdi. Nə isə...
İndi oturub dədəsiz günlərimizdə Dədənin xatirələrlə dolu ömür səhifəsini də vərəqləmirik. Qapılmışıq içimizə. Yurdsuz - dədəsiz günlərimizin ağrı-acısını dadmaqla başımızı qatırıq. Və yuxularımızda dədəli günlərimizə qovuşuruq.
...Dədənin bu vəfasız dünyadan köç edən ili də kəlbəcərlilər üçün ağır gəlmişdi. Dağlar qan-qan deyirdi. Ulu ozanı əbədi dünyaya yola salan dağ-daş qan ağlayırdı. Təbiət qış donunu geyinmişdi. Ağdabana gedən yollar qan yığnağından bağlanmışdı. Amma Dədə ilə sonuncu dəfə vidalaşmağa gedən sənətkarları bu dağ boranı qorxutmurdu. Hüznlü karvan üz tutmuşdu Ağdabana. Dədənin qara köynəkli telli sazı “Kərəmi”yə köklənmişdi. Ağdaban özünün Dədəsiz günlərini yaşamağa başlayırdı. Çayqovuşanla Ağdaban arasındakı təpədə əbədi yer seçilmişdi Dədəyə. Deyirlər ki, öz arzusu olub bu yerin seçilməsi. Buradan baxanda Dədənin həmişə vəsf etdiyi dağlar və dağların ilham çeşmələri buradan aydın görünür...
...İllər necə də quşqanadlı olurmuş. İndi o illərdən çox vaxt keçib. O zaman Dədəyə ağı deyən dağlar indi də Dədəsiz qalan, külü göyə sovrulan Ağdabana və Çayqovuşana niskilli, hüznlü nəğmə deyir. Belə həsrətli misralarla biz də özümüzü ovundurur və Dədəni haraylayırıq:

Dədə Şəmşir,bilirsənmi gül açmır,
Xəzan vurub bahar çağı dağları.
Sazlı-sözlü balaların dil açmır,
Bürüyübdü fəryad,ağı dağları.

Məhəmməd dədəsiz qalıb bu yanda,
Qılınclar yamanca pas atıb qında.
Hər “Novruz günü”ndə,bahar ayında,
Dağlayır sinəmin dağı dağları.

Dədə Şəmşirsiz gözləri yollarda qalan Ağdaban 8 aprel 1992-ci il tarixdə can verirdi, boğulurdu öz körpələrinin ah-vayından. 11 iyul 1990-cı il tarixdə Otaq qayada erməni daşnaklarının güllə-baranına düşən Çimnaz balasını qoruya bilmədiyimiz kimi, indi də ağdabanlı balaları güdaza verdik. Dədənin ruhu bizi bağışlayacaqdımı?. Heç kim bu suala cavab verə bilmir, hamı günahkar-günahkar başını aşağı dikib, sabahkı müsibətlər barədə düşünürdü. Kəlbəcərə atılan düşmən gülləsi Dədənin qaragöz balasına dəymişdi. İndi də Dədəni od-ocağı odlara qalanmışdı.
...Dədə Şəmşirin ocağından qalxan alov dilli fəryadlar bizi yandırıb-yaxırdı. Dədənin əlyazmaları o gün göyə sovrulmuşdu, şəhid olmuşdu ağdabanlılar kimi. Bu şəhidlər karvanının qana bələnmişlərindən biri də Dədənin nəvəsi Qulu idi...
Dağlar nalə çəkib Şəmşirsiz ağlayan günlərdə dədəsizləşmiş, boynubükük qalmışıq. Gümanımda yamanca yanılmışam. Elə bilirdim ki, dədəsiz günlərimizdə ən çox anılan Şəmşir ocağı olacaq. Çox təəssüf ki, belə olmadı. Dədəni qəlbimizdə əbədi heykəlləşdirsək də, o, maddi-mə’nəvi abidəmiz kimi qorunmadı. Nə müqəddəs yurdunu, məzarını, ziyarətgahını saxladıq, nə də özündən sonra gələn nəsilə onun örnək olan həyatını, yaradıcılığını aşıladıq. Hələ sağlığında Dədənin ocağını müqəddəs bilən söz həmkarlarımız da sanki Şəmşir sazının sızıltılarını, özünün xoş avazını yada salmadı. Olsa-olsa radioda bir lenti qaldı.
Respublika prezidentinin S.Vurğunun anadan olmasının 90 illiyinin təntənəli keçirilməsi üçün verdiyi fərman səmədsevərlərin və Şəmşir sazının pərəstişkarlarının qəlbincə oldu. Bu yerdə Dədə Şəmşirin anılmaması, bir əsrin yaşıdı kimi rəsmi xatırlanmaması şəmşirsevərlərin niskilinə dönsə də, nanırıq ki, vaxtilə poeziyanın, aşıq şe’rinin qoşa zirvəsi kimi respublika ictimaiyyətinin diqqətində olan Səməd Vurğun və Aşıq Şəmşir bu gün də qoşa anılacaq. Buna onların hər ikisinin mə’nəvi haqqı çatır. Son söz isə respublika Aşıqlar Birliyi və yazıçılar Birliyinin olmalıdır.Bu mə’nəvi borc unudulmamalıdır.

 


© 2014 - Bu sayt Milli-Mədəni İnkişafa Dəstək İctimai birliyinin dəstəyi ilə yaradılmışdır.
Site by: WebStudio.Az