Öz ağrılığına , miqyasına və nəticələrinə görə xalqımızın başına gətirilən müsibətlər həm də bəşəriyyətə qarşı cinayətlər kimi xarakterizə olunmalı , beynəlxalq siyasi-hüquqi qiymətini almalı , onun ideoloqları və təşkilatçıları layiqincə cəzalandırılmalıdırlar . Bu hadisələri , onların dərslərini unutmağa bizim haqqımız yoxdur . Tarixi yaddaşsızlıq və unutqanlılıq xalqımıza baha başa gələ bilər.
Heydər Əliyev

1992-ci ilin aprelin 7-dən 8-nə kecən gecə Kəlbəcər rayonun Ağdaban kəndində baş verənlər xalqımızın tarixi yaddaşından hec vaxt silinməyəcəkdir. Cünkü həmin vaxt hansısa kicik cinayət hadisəsi deyil, bütöv Azərbaycan xalqına qarşı tarixi soyqrım aktı həyata kecirilmiş, bəşəriyyətin ən böyük cinayətlərindən biri törədilmişdir. Bu faciənin səbabkarı isə Azərbaycan torpaqları hesabına dənizdən-dənizə “Böyük Ermənistan” yaratmaq xülyasıyla yaşayan, bədxah qonşularımız ermənilərdir.Ağdaban faciəsi tarixən erməni qəsibkarlarının Azərbaycan xalqına qarşı apardığı etnik təmizləmə siyasətinin tərkib hissəsidir. 1992-ci ilin aprelin 7-dən 8-nə kecən gecə Ermənistan respublikasının silahlı birləşmələri, Dağlıq Qarabağdakı erməni yaraqlılarının və xarici havadarlarının köməyi ilə Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndinə hücum edərək 130 evdən ibarət olan kəndi tamamilə yandırmış, kəndin 779 nəfər dinc sakininə divan tutmuş, 67 nəfəri amansızcasına qətilə yetirmiş, insanlığa silinməz ləkə olan soyqırım aktını törətmişlər.Bir gecə ərzində 8 nəfər 90-100 yaşlı qoca, 2 nəfər azyaşlı uşaq, 7 nəfər qadın diri-diri odda yandırılmış, 2 nəfər itgin düşmüş, 12 nəfərə ağır bədən xəsarəti yetirilmişdir.Ermənilər tərəfindən tarixi, memarliq və mədəniyyət abidələrimiz dağidilmiş, müqəddəs ziyəratkah və məzarlıqlarımız təhqir və məhv edilmişdir. Erməni seperatciları mədəni irsimizə qarşı törətdiyi vandalizm siyasətinin davamı kimi azərbaycanın klassik aşıq şeirinin ustadı Aşıq Qurbanın özünün və oğlu Aşıq Şəmişirin əlyazmalarını yandırıb talan etmişlər. Həmin gecə həlak olan insanlar məhz türk olduğuna görə qəddarcasına öldürülmüş, köməksiz qocalar, uşaqlar, qadinlar kirov götürülərək ağilasığmaz zülümə və təhqirlərə məruz qoyulmuşdur. Erməni hərbiciləri öldürdükləri insanların başlarının dərisini soymuş, gözlərini cıxartmış umumilikdə bəşəriyyətdə insanlığa qarşı ən böyük cinayəti törətmişlər. Ağdaban faciəsi ermənilərin xalqımıza qarşı işğalcılıq siyasəti, vəhşiliyi insanlara qarşı ən rəzil üsullardan istifadə etməsi bəşəriyyət tarixinə daxil olub və olacaqdır. Həmin gecə həlak olanlar, dünyasını dəyişənlər xalqımızın əziz övladlarıdır, onlar respublikamızın ərazi bütövlüyü uğrunda qurban olublar, xalqımızın milli azadlığı yolunda apardığı mübarizənin qurbanlarıdır, Şəhidlərdir. Vətən övladlarının faciəli sürətdə həlak olması, Şəhid olması, xalqımızın vətənpərvərliyinin, qəhramanlığının, cəsarətinin nümayişidir. Ağdaban faciəsini törətməkdə erməni seperatcılarının çirkin niyəti xalqımızı qorxutmaq, vətəndaşlarımızı vahimə icərisində saxlamaq, onun mübarizə rəşadətini qirmaq, necə illər ərzində azərbaycanlılara qarşı törətdikləri terror aktları ilə barışmasına nail olmaq idi. Lakin erməni qəsibkarları öz məkirli niyətlərinə cata bilmədi. Ağdaban camaatı, təpədən-dırnağa qədər ən müasir silahlarla silahlanmış düşmən qarşısında özünü itirmədi, əyilmədi, qəhramanliq və rəşadət nümünələri göstərdi.Kənd sakinləri bu qeyri-bərabər döyüşdə vuruşaraq əsil qəhramanliq və vətənpərvərlik nümayiş etdirdilər.Bizim məqsədimiz Ağdaban faciəsi haqqında həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə catdırılması, onun bəşəriyyətə əsil soyqrım aktı kimi tanıdılması istiqamətində mühüm addımlar atılması, kitabların yazilması, sənədli və bədii filimlərin cəkilməsi, qiymətli tədqiqat işlərinin aparilması, bu faciəni ayrı-ayrı ölkələrin parlamentlərində və beynəlxalq təşkilatlarda müzakirə obyektinə cevirilməsinə Ağdaban faciəsini törədənlərin beynəlxalq məhkəmə qarşısında cavab verməsinə calışmaqla bu faciəyə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsinə nail olmaqdan ibarətdir. Xalqımıza qarşı misli ğörünməmış bu soyqrım, kütləvi və dəhşətli terror aktı erməni şovinistlərinin azərbaycanın dövlət müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü hədəfə almış məqsədyönlü irtıca siyasətinin növbəti qanlı səhifəsi olmaqla xalqımıza qarşı deyil, bütün bəşəriyyətə qarşı keniş miqiyasli cinayət idi. Lakin təssüflər olsun ki, bu faciənin qarşısının alınması üçün respublikanın həmin dövürdəki rəhbərliyi tərəfindən hec bir tədbir görülmədi, əksinə bu cinayət haqqında dünya ictimaiyyətinə məlumatlar catdirilmadı.
Ulu öndərimiz Heydər Əliyev müdrikçəsinə demişdir: “Bir hadisənin qarşısını almaq, o hadisə baş verəndən sonra onun nəticələrini aradan götürməkdən daha asandır.” Bəli umummilli liderimiz Heydər Əliyev xalqımızın ağir günlərində ölkə rəhbərliyində olsaydı nəinki Ağdaban faciəsinin, həm də bundan əvvəl baş vermiş 20 yanvar faciəsinin, Xocali soyqırımının, ərazilərimizin işğal edilməsi, bir sözlə xalqımızın başına gətirilmiş digər faciələrimizin də qarşısı alınmış olardı. Ümimmilli liderimiz xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə gəldikdən sonra 1993 – cü ildən etibarən Azərbaycan Hökuməti və Parlamenti erməni şovinistlərinin tarix boyu azərbaycanlılara qarşı törətdiyi cinayətlər haqqında həqiqətləri olduğu kimi bütün miqyası və dəhşətləri ilə dünya dövlətlərinə , parlamentlərinə, geniş ictimaiyyətə çatdırmaq , bütün bunların soyqırımı siyasəti kimi tanınmasına nail olmaq xətti yeridir .Bu hadisələrə ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin 1998 – ci il martın 26 – da imzaladığı “Azərbaycanlıların Soyqırımı haqqında” fərmanı ilə siyası qiymət vermişdir . Qətiyyətlə deyə bilərik ki , dövlət əhəmiyyətli bu tarixi sənəd Azərbaycan xalqının haqq səsinin eşidilməsində və tarixin qarışıq sahifələrinə işıq salınmasında , həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında müstəsna və əvəzsiz bir rol oynamışdır . Adı çəkilən fərman xalqımızın tarixi yaddaşının bərpası və onun möhkəmləndirilməsi istiqamətində hər bir Azərbaycanlının qarşısına mühüm vəzifələr qoymuş , erməni şovnizminə qarşı ümumxalq mübarizənin vacibliyini bir daha göstərmişdir . Məhz ona görə də xalqımız heç vaxt ümummilli liderimizin bu xidmətini və casarətini unutmayacaqdır .
Dünyanın sülhsevər insanları , sivil dövlətləri , nüfuzlu beynəlxalq təşkilatları Qarabağ , Ağdaban həqiqətlərini bilməli , insanlığa qarşı törədilən bu cinayət öz hüquqi qiymətini almalıdır . Ağdabanda soyqırımın törədildiyi bu işğalçı ölkənin yürütdüyü terrorçuluq siyasətini təsdiqləyən , təkzibedilməz dəlil - sübutlar var . Odur ki , Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlardakı çıxışlarında və dövlət başçıları ilə görüşlərində , aparılan danışıqlarda , müzakirələrdə , separatizim və terrorla mübarizə aparan beynəlxalq birliyin bu məsələdə ikili standartlara yol verməsinə qətiyyətlə etirazını bildirb . Ölkə Prezidenti tərəfindən aparılan siyasətin nəticəsidir ki , artıq dünya birliyi Azərbaycanın haqq mövqeyini dəstəkləməyə başlayıb . Bu ümid etməyə əsas verir ki , Ağdaban faciəsini törədənlər gec – tez öz layiqli cəzalarına çatacaqlar .
XX əsrdə Azərbaycan əhalisi 4 dəfə erməni vəhşiliklərinə və etnik təminzlənməyə məruz qalmışdır . Bunlar 1905–1907, 1918–1920, 1948–1953 və nəhayət 1988–1993-cü illərdə baş vermişdir. Tarix boyu ermənilər tərəfindən xalqımıza qarşı qanlı cinayətlər və terror aktları törədilib Hazırda Azərbaycan ərazisinin 20 % erməni işğalı altındadır . Bir milyondan çox insan öz yurdundan didərgin salınıb, 18 min azərbaycanlı qətlə yetirilib, 20 mindən çox dinc sakin yaralanıb, 50 mindən çox adam əlil olub, 4 mindən çox insan əsir və itgin düşüb, 877 şəhər, kənd qarət edilib dağıdılıb. Məhz ümumilli lider Heydər Əliyevin başladığı və ölkə prezidenti İlham Əliyevin davam etdirdiyi məqsədyönlü fəaliyyət proqramı nəticəsində nəhayət ki , Avropa Şurası, BMT – nın Təhlükəsizlik Şurası Ermənistanı təcavüzkar kimi tanıyır, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü öz qətnamələrində qeyd edir . Ölkə prezidenti cənab İlham Əliyev 31 Mart azərbaycanlıların soyqırımı günü münasibətilə xalqımıza müraciətində demişdir: “Əminəm ki, xalqımızın vətənpərvərliyi, milli birliyi və məqsədyönlü fəaliyyəti Azərbaycan rəhbərliyinin siyasi iradəsi sayəsində biz qarşımıza qoyduğumuz bütün məqsədlərə, o cümlədən ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin bərpasına, onilliklər boyu planlı olaraq əsl soyqırımı həyata keçirənlərin, insanlar və xalqlar arasında nifrət və düşmənçilik təbliğ edənlərin ifşasına nail olacağıq.” Azərbaycan xalqı ümummilli məsələmizdə Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya yaymaq işinə, həm vətənpərvərliklə, həm də professionallıqla yanaşmaqla möhtərəm prezidentimizlə hər zaman həmrəydirlər. Azərbaycan Respublikasının prezidenti cənab İlham Əliyev bütün görüşlərində Azərbaycanın mövqeyinin dəyişməz olduğunu dəfələrlə bəyan edərək bildirmişdir ki, Dağlıq Qarabağ Azərbaycan torpağıdır və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bütün dünya tərəfindən, BMT tərəfindən tanınır və münaqişə yalnız və yalnız beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində öz həllini tapa bilər. Möhtərəm Prezidentimiz bəyan etmişdir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü danışıqlar mövzusu deyildir. Biz heç vaxt Dağlıq Qarabağın Azərbaycandan ayrılmasına razılıq verə bilmərik. Ümid edirik ki, möhtərəm prezidentimiz İlham Əliyevin apardığı məqsədyönlü siyasət nəticəsində torpaqlarımız
işğalçılardan azad olacaq, bütün qaçqın və məcburi köçkünlərimiz öz doğma yurdlarına qayıdacaqlar.

Cavid QURBANOV
Nəqliyyat Nazirliyi
“Yolnəqliyyatservis Departamenti”nin rəisi,
Millət vəkili, texniki elmlər namizədi.
8.04.2006